Περί καπνίσματος απορία

Λένε ότι ο πιο σίγουρος μακροπρόθεσμα τρόπος για ν' απαλλαγεί κάποιος από τον εθισμό του (στη νικοτίνη, στο αλκοόλ, στις υπόλοιπες ουσίες) είναι πρώτα να ομολογήσει ο ίδιος στον εαυτό του ότι έχει πρόβλημα κι ύστερα να οδηγηθεί μέσα από μοναχική εσωτερική διεργασία στην προσωπική απόφαση να το αντιμετωπίσει. Αντίθετα, κάθε εξωτερική επιβολή, αν προηγηθεί των δύο κρίσιμων σταδίων που προαναφέρθηκαν, μπορεί να οδηγήσει σε αντίθετα αποτελέσματα, ακόμη και σε επιδείνωση του προβλήματος εθισμού. Γιατί οι απαγορεύσεις, οι κυρώσεις και οι ποινές προκαλούν σχεδόν ενστικτώδεις αντιδράσεις. Έτσι δεν είναι;

Αυτή είναι μάλλον και η προσωπική μου επιφύλαξη για την αποτελεσματικότητα των πρόσφατων κατά του καπνίσματος μέτρων.

Το μόνο που τους αναγνωρίζω είναι η όποια προστασία θα καταφέρουν να εξασφαλίσουν στους αθώους, τους λεγόμενους "άκαπνους", ενήλικες ή ανήλικους. Αυτό ακριβώς θεωρώ ότι είναι και το πιο ισχυρό επιχείρημα για να κόψει κανείς το τσιγάρο: από αγάπη για τους άλλους (μια και τον εαυτό μας δύσκολα τον αγαπάμε πραγματικά). Μόνο που αυτή η οπτική δεν αξιοποιήθηκε αρκετά από την αντικαπνιστική εκστρατεία.

Σε αναμονή αποτελεσμάτων... μια παραπομπή:

http://www.greektube.org/content/view/67690/2/

Φωτεινή είδηση, σκοτεινές σκέψεις

Αλιεύω από τα ψιλά των ειδήσεων: Άστεγη μπαίνει στο Χάρβαρντ.

Πρώτ' απ' όλα, υποκλίνομαι μπροστά στη δύναμη της θέλησης αυτής της κοπέλας. Η δύναμη αυτή ήταν ο μόνος σταθερός παράγοντας στη ζωή της. Ίσως και η μητέρα της -αυτό δεν μπορώ να το ξέρω με σιγουριά. Από την άλλη, είναι μάλλον βέβαιο ότι δεν ήταν κάποιο σχολείο που διαμόρφωσε και στήριξε αυτόν το χαρακτήρα. Άλλαξε άλλωστε 12 διαφορετικά σχολεία στη διάρκεια της φοίτησής της. Άρα, το επίτευγμά της είναι αποκλειστικά δικό της.

Θαυμασμός, λοιπόν.

Κι ύστερα, ντροπή. Ντροπή για κάθε μαθητή ή μαθήτρια που προφασίζεται πρόσκαιρες δυσκολίες και αντιξοότητες ώστε να μην ανταποκρίνεται, έστω και μακροπρόθεσμα, στις μαθησιακές υποχρεώσεις.

Τέλος, σαν πικρή απόγευση, περισυλλογή περί την πολιτική. Νέα ντροπή.

Αυτή η είδηση δεν έπρεπε να υπάρχει!

Εξηγούμαι. Τι έχουμε εδώ; Μια εξαιρετική περίπτωση στην οποία η ατομική μοναχική προσπάθεια -κοπιώδης, επίμονη, επώδυνη, μακρόχρονη- ευοδώνεται και επιβραβεύεται. Ε, και πού είναι το κακό; θα μου πεις. Μα ακριβώς αυτό: η εξαιρετικότητά της. Αποτελεί, κυριολεκτικά, εξαίρεση.

Ας το σκαλίσουμε λίγο. Τι επιτυγχάνει αυτή η εξαίρεση; Η επιβράβευση, από έναν ιδιωτικό φορέα (Χάρβαρντ), μιας ατομικής μεμονωμένης, μίας στο εκατομμύριο (μάλλον υπολογίζω υψηλότερο ποσοστό του πραγματικού), δεν αφήνει να σβήσει εντελώς η ελπίδα για την "αλήθεια" του αμερικάνικου ονείρου. Το αίσιον τέλος αυτής της ιστορίας λειτουργεί σαν άλλοθι. Αυτή η επιβράβευση -που καλά, πολύ καλά έκανε και έγινε, για να είμαι ξεκάθαρη- έρχεται να χρησιμοποιηθεί σαν ενισχυτικό στοιχείο, σαν απόδειξη της ορθότητας ενός συστήματος που στηρίζει (και στηρίζεται από) την ατομικότητα και που, γι' αυτό, καλλιεργεί τον ατομικισμό.

Πόσο δύσκολο είναι, σ' ένα τόσο φωτεινό κι ελπιδοφόρο παράδειγμα, να μιλήσει κανείς για τις αρνητικές πλευρές του! Πόσο μίζερο φαντάζει κάτι τέτοιο!

Μπορώ ωστόσο να ψελλίσω μόνο μερικά ερωτήματα: Γιατί έπρεπε αυτή η νέα κοπέλα να ζήσει όπως έζησε; Το κοινωνικό σύνολο δεν μπορούσε να της προσφέρει κάτι καλύτερο λίγο νωρίτερα; Πόσα άλλα παιδιά με την ίδια αφετηρία οδηγούνται σ' εντελώς διαφορετική κατάληξη; Η κοινωνία δεν μπορεί να εξασφαλίσει στα μέλη της τα στοιχειώδη;

Αυτά τα ερωτήματα όμως ξυπνούν συλλογικές ευθύνες, όπως απαιτούν και συλλογικές δράσεις. Αυτά τα ερωτήματα δημιουργούν ρωγμές στα θεμέλια του ατομικιστικού συστήματος και καλό είναι να μην πολυακούγονται.

Γιατί θυμώνω

Θυμώνω γιατί θυμόμαστε την αλληλεγγύη μόνο όταν μας βολεύει (δηλαδή όταν έχουμε την ανάγκη της) ή όταν δεν μας ξεβολεύει (δηλαδή όταν δεν χρειάζεται να την εκδηλώσουμε έμπρακτα).

Θυμώνω γιατί δεν θυμώνουμε παρά μόνο με όσα βλάπτουν ή απλώς ενοχλούν τον εαυτούλη μας και το μικρόκοσμό του.

Θυμώνω γιατί δείχνουμε τη δύναμή μας μόνο σ' αυτούς/-ές που έχουν λιγότερη από μας.

Θυμώνω γιατί κάποιοι/-ες θεωρούν δικαίωμά τους την κοροϊδία και την εκμετάλλευσή μας.

Θυμώνω γιατί κάποιοι/-ες θεωρούν υποχρέωσή μας να μη θυμώνουμε γι' αυτό.

Θυμώνω γιατί οι άδικοι έχουν το θράσος να εγκαλούν.

Θυμώνω γιατί εμείς απολογούμαστε στους αδίκους.

Θυμώνω γιατί άνθρωποι με πτυχία -που "υπηρετούν" και στην εκπαίδευση- δεν έχουν παιδεία.

Θυμώνω γιατί στο όνομα της αποδόμησης, τάχα μου, του καθωσπρεπισμού εξοβελίσαμε την ευγένεια από τις σχέσεις μας.

Θυμώνω γιατί αδειάσαμε τις λέξεις από το περιεχόμενό τους και μιλάμε σαν τα ψάρια αφήνοντας κενές φυσαλίδες (πομφόλυγες) ν' αναζητούν απεγνωσμένα το δρόμο τους για την επιφάνεια και το φως.

Θυμώνω γιατί κάποιοι/-ες επιζητούν ή και απολαμβάνουν την έλλειψη θυμού στο χώρο τους.

Θυμώνω γιατί δεν βλέπω πια αρκετούς/-ές θυμωμένους/-ες γύρω μου.

Θυμώνω γιατί δεν μπορώ να κάνω αλλιώς.

Θυμώνω ακόμα.

Να πάρει η ευχή!

Λέξεις της επικαιρότητας

Συζητούσε χτες η Βουλή για την "κουκούλα" ή μάλλον για τους φέροντες αυτήν. Προσέξτε τις απόψεις που διατύπωσαν τα κόμματα. Χρειάζεται να θυμίσω ότι ένας κομματικός σχηματισμός, ο ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ, είχε κατηγορηθεί πρώτα από το ΚΚΕ και στη συνέχεια από όλα ανεξαιρέτως τα υπόλοιπα κόμματα ότι "χαϊδεύει τα αφτιά των κουκουλοφόρων"; Κουίζ: Σε τίνος τα λόγια διακρίνετε συνέπεια (πολιτική και κοινωνική), ανεξάρτητα από τις συνέπειες που πληρώνει, επειδή δεν φρόντισε να κάνει απολύτως σαφή σε όλους τη θέση του;

Τη λέξη τη φέρανε ξανά στην πολιτική και κοινωνική επικαιρότητα τον περασμένο Δεκέμβρη, αλλά της έδωσαν διαφορετικό σημασιολογικό περιεχόμενο απ' αυτό που είχε κατά την πρώτη χρήση της. Παλιότερα, στη διάρκεια της Κατοχής, "κουκουλοφόρους" λέγαμε τους δοσίλογους που υποδείκνυαν στα μπλόκα των κατακτητών τους αγωνιστές της Αντίστασης. Τώρα, ονομάζουν έτσι τους νεαρούς "αντιεξουσιαστές" που καταστρέφουν.

Μόνο που σιγά-σιγά αυτός ο όρος θα γίνει λάστιχο κατά τη βούληση των μηχανισμών καταστολής, για να χωρέσει όποιον "ενοχλεί" ή όποιον δεν κυκλοφορεί με την ταυτότητά του ανάμεσα στα σφιγμένα δόντια του ή δεν χαμογελάει ανφάς και προφίλ στις κάμερες "ασφαλείας".

Τι γίνεται όμως με τους μόνιμους προσωπιδοφόρους; Κάθε μικρού ή μεγάλου χώρου. Αυτούς καμιά νομοθεσία δεν τους αγγίζει, γιατί είναι οι ίδιοι οι νομοθέτες. Του κάθε μικρού ή μεγάλου χώρου.

Δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτάκουσα κι έμαθα από ένα μαθητή μου τη λέξη "καικαλάδες". Είναι αυτοί που "και καλά" (= τάχα μου) είναι... Τουλάχιστον, αυτή ήταν μια καινούργια λέξη. Δεν ήταν μια εσκεμμένα στρεβλωτική χρήση μιας παλιάς, που, θολώνοντας τα αρχικά πρόσωπα στα οποία αναφερόταν, επιχειρούσε να διαγράψει από τη μνήμη μας τις πράξεις τους.

Ε ρε, μαθήματα ιστορίας και γλώσσας που μας χρειάζονται!...

Παιδεία: Γνώση vs Εξουσία

Σκέφτομαι καμιά φορά την ιστορία του ανθρώπου.
Ξεφεύγω από τον στενό κορσέ του σχολικού μαθήματος που περιόριζε και περιορίζει τη μελέτη της σε μια σειρά πολέμων και μαχών και στη διαδοχή πολιτικών και συμμαχιών. Παίρνω αποστάσεις και βλέπω ότι, στην ουσία, ολόκληρη η πορεία του ανθρώπου μέσα στο χρόνο είναι μια διαρκής σύγκρουση ανάμεσα στην εξουσία και τους πολλούς. Πανίσχυρο, και γι' αυτό κύριο, όπλο σ' αυτή τη σύγκρουση, αλλά και ουσιαστικό διακύβευμα και έπαθλο ήταν και εξακολουθεί να είναι η γνώση.
Από την εποχή των αρχαίων ιερατείων, που έντυναν τη γνώση με την εσθήτα της προφητείας και την έκρυβαν στην αχλύ της μαγείας, μέχρι την εποχή μας, όπου η ανοιχτή πρόσβαση στη γνώση συνεχίζει να συναντά πάμπολλα, μικρά ή μεγάλα, κρυφά ή κεκαλυμμένα εμπόδια, η παιδεία παραμένει ο ουσιαστικός πολιτικός στίβος. Εκεί διεξάγονταν και εξακολουθούν να διεξάγονται οι αγώνες ανάμεσα στην εξουσία των ολίγων και την επιθυμία-ανάγκη των πολλών για γνώση, δηλαδή για καλύτερο πανανθρώπινο αύριο.
Εκεί, στο στίβο της παιδείας, έδρασαν οι σοφιστές, οι πρώτοι αμφισβητίες της ανεξέλεγκτης αυθεντίας. Εκεί συγκέντρωσαν την προσοχή και τις προσπάθειές τους ο Ανθρωπισμός και η Αναγέννηση. Εκεί αγωνίστηκαν οι διαφωτιστές. Αλλά και εκεί ύψωσαν τα εμπόδιά τους η απολυταρχία και η τυραννία. Εκεί ορθώνει τα τείχη της η παρωχημένη πατριαρχία. Εκεί σκάβουν το λάκκο της δημόσιας παιδείας με το ψευδοδίλημμα: κρατική (προσοχή, όχι δημόσια) ή ιδιωτική (απροκάλυπτα) εκπαίδευση; Εκεί υπονομεύει τη γνώση η αγοραία οικονομική ολιγαρχία με το ψευδοαίτημα για κατάρτιση (και πάλι, προσοχή, όχι παιδεία). Εκεί σβήνει η έμφυτη περιέργεια του ανθρώπου και η επιθυμία-ανάγκη του για γνώση με την καλομελετημένη μέθοδο της καταναγκαστικής ανίας.
Ωστόσο, από εκεί, από τον ματωμένο στίβο της παιδείας, ξεπήδησαν τα περισσότερα ουσιαστικά αιτήματα του ανθρώπου για ελευθερία, ισότητα, δικαιοσύνη, ειρήνη, αλληλεγγύη.
Ιδού, λοιπόν, πεδίον δόξης λαμπρόν για τον άνθρωπο τον αγωνιζόμενο για τον άνθρωπο!

Ευρωεκλογές 2009

Σε τρεις μέρες θα πάμε στα εκλογικά κέντρα για να επιλέξουμε τους εκπροσώπους μας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Στην τηλεόραση όμως και στις εφημερίδες, αλλά και στις ομιλίες των αρχηγών των "μεγάλων" κομμάτων δεν άκουσα ούτε λέξη για το τι ακριβώς θα επιδιώξουν οι υποψήφιοι ευρωβουλευτές τους. Δεν άκουσα και δεν διάβασα τίποτε για το είδος και την ποιότητα της παιδείας που οραματίζονται για την Ευρώπη. Εδώ που τα λέμε, δεν άκουσα και δεν διάβασα ούτε και τίποτε σχετικό με το σύστημα υγείας ή κοινωνικής πρόνοιας ή για την προστασία των εργασιακών σχέσεων ή κάτι, συγκεκριμένο όμως, για το περιβάλλον.
Αντίθετα, εισέπραξα αόριστα ευχολόγια για μερικά από αυτά τα θέματα. Και, βέβαια, παρακολούθησα άπειρες μονομαχίες λασποπολέμου περί μίζας, χρηματισμού, αδιαφάνειας κ.λπ., κ.λπ. Θαρρείς και όλα αυτά είναι ζητήματα που αφορούν το όλον της Ευρώπης και όχι τον δικό μας μίζερο πολιτικό(;) μικρόκοσμο...
Επιπλέον, σ' όλο το χρονικό διάστημα από τις προηγούμενες ευρωεκλογές μέχρι σήμερα, έχω βομβαρδιστεί από το τι απαιτεί από μένα, ως πολίτισσα, η "Ευρώπη" χωρίς ποτέ να γίνεται η διευκρίνιση ότι είναι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και όχι η Ευρώπη, δηλαδή το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που μου επιβάλλει σαν αναπόφευκτους όλους τους περιορισμούς που υποτάσσουν τον άνθρωπο στους αριθμούς, τον άνθρωπο στην ύλη, τον άνθρωπο στο σύστημα.
Ο γαλαζοπράσινος ορυμαγδός προσπαθεί να πνίξει τη δροσερή πολυχρωμία των κινημάτων των πολιτών που επιχειρούν με τη διαρκή παρουσία τους στους αγώνες για τον άνθρωπο ν' αλλάξουν τους κανόνες του παιχνιδιού -που μόνο παιχνίδι δεν είναι! Των πολιτών που κρίνουν, που αντιστέκονται, που αντιδρούν, που διεκδικούν· ακόμη και γι' αυτούς που δεν μπορούν να διεκδικήσουν -κυρίως γι' αυτούς.
Έχει πολύ μεγάλη σημασία για μένα να ενώσω τη φωνή μου, τη σκέψη μου, την πολιτική μου βούληση, τελικά, με αυτούς που αγωνίζονται για τις ανάγκες των πολλών. Γιατί αρνούμαι τη χειραγώγηση των πολλών από τους αντιπροσώπους των ολίγων.
Θα είμαι την Κυριακή στην κάλπη και το ψηφοδέλτιό μου δεν θα είναι γαλάζιο ούτε πράσινο, αλλά πολύχρωμο. Πολύχρωμο σαν τους ανθρώπους. Πολύχρωμο σαν το φυσικό μου περιβάλλον.
Γιατί δεν είμαστε όλοι ίδιοι!

Υπάρχουν και σχέσεις μεταλλαγμένες

Υπάρχουν μερικές παρέες που δεν είναι πια παρέες, αλλά αθροίσματα ανθρώπων. Κάποτε τους ένωναν δεσμοί φιλικοί, επαγγελματικοί, ιδεολογικοί, κάποια κοινά βιώματα ή απλώς κάποια κοινά ενδιαφέροντα. Το πέρασμα του χρόνου, οι προσωπικές επιλογές, η ίδια η ζωή επέδρασαν φυγόκεντρα και τώρα, όταν ξαναβρίσκονται, αντιλαμβάνονται ο καθένας ξεχωριστά πόσο μεγάλη απόκλιση έχει διαμορφωθεί από την αρχική κοινή αφετηρία. Είτε το ομολογούν είτε όχι. Ωστόσο, ξανασυναντιούνται στο όνομα και σε ανάμνηση αυτού που κάποτε τους ένωνε ή, ακόμη χειρότερα, αυτού που κάποτε νόμιζαν ότι τους ένωνε.
Η αίσθηση που αποκομίζει ο καθένας κυμαίνεται από την αδιαφορία μέχρι και την πικρία· και, ανάλογα, αντιδρά. Άλλοι κάνουν πως δεν βλέπουν και συνεχίζουν σαν να μην άλλαξε τίποτε, προσκολλημένοι σε μια εικόνα του παρελθόντος που την προβάλλουν, νοσταλγικά αλλά και βολονταριστικά, στο σήμερα. Άλλοι ανασηκώνουν απλώς τους ώμους και προχωράνε πάρα πέρα. Άλλοι προβληματίζονται κι αναζητάνε τα αίτια αυτής της μετάλλαξης, πιθανόν και τις δικές τους ευθύνες. Άλλοι -λιγότεροι αυτοί- προσπαθούν να αξιολογήσουν αν και πόσο κοστίζει στη ζωή τους αυτή η φθορά και, αναλόγως, επιχειρούν μοχθώντας να την αναστρέψουν ή να συμφιλιωθούν με την αλγεινή ιδέα ότι είναι αναπόφευκτη και να την αποδεχτούν.
Αυτό που μετράει τον άνθρωπο είναι η περισυλλογή, ο στοχασμός, η αναζήτηση επιλογών και -το πιο τραγικά ανθρώπινο- η τελική απόφαση.