Κάλπη εν όψει

Εξακολουθώ να ψηφίζω, γιατί επιμένω να διεκδικώ το δικαίωμα να πω και τον δικό μου λόγο για τα κοινά μας πράγματα, έστω και με τον ψιθυριστό πια ήχο που κάνει ο χάρτινος φάκελος που πέφτει μέσα στην κάλπη. Χρειάζομαι να πω αυτό που έχω να πω και να δηλώσω αυτό που υποστηρίζω, ανεξάρτητα από το αν ακούγομαι ή όχι. Με την αποδοχή ότι ανήκω στη μειοψηφία και ότι η πλειοψηφία θα επιβάλει τη θέλησή της. Έχω ανάγκη, για τη γαλήνη της συνείδησής μου, να εκφράσω τη γνώμη μου, να εκδηλώσω τη διαφωνία μου, να διατυπώσω την κριτική μου. Δεν βολεύομαι στη σιωπή της αποχής. Τις δυσκολίες της επιλογής δεν τις αγνοώ. Δεν αναγνωρίζω ωστόσο στον εαυτό μου το περιθώριο να τις προβάλλω ως δικαιολογία. Το θεωρώ φυγομαχία.

Απορρίπτω το «ωχ αδελφέ» και το «όλοι ίδιοι είναι» δεν με έχει πείσει απόλυτα. Η απόσυρση στην ιδιώτευση εξυπηρετεί την πολιτική άποψη ακριβώς που καταδικάζω. Αρνούμαι να παραχωρήσω στους επιδέξιους εκμεταλλευτές και τα πολιτικά τους ανδρείκελα τα ελάχιστα εκατοστά δημόσιου χώρου που μου αναλογούν. Αυτή την ελάχιστη ευθύνη δεν μπορώ να την αποποιηθώ.

Εξακολουθώ να πιστεύω στον Άνθρωπο. Και την ανθρωπιά την ορίζω ως συνισταμένη της ελευθερίας, της ισότητας, της δικαιοσύνης, της αλληλεγγύης για όλους τους ανθρώπους. Φρονώ ότι είναι ανθρώπινα χαρακτηριστικά η ευγένεια και ο σεβασμός προς το διαφορετικό. Θεωρώ ότι ο πλανήτης μας και το σύμπαν ολόκληρο είναι το σπίτι που μας χωράει όλους και το οποίο πρέπει να διαφυλάξουμε για τις επερχόμενες γενεές ανθρώπων. Με ενοχλούν οι υποκριτές και οι αριβίστες. Με θυμώνουν οι εγωιστές και οι αλαζόνες. Με εξοργίζουν οι αδιάφοροι και οι σιωπούντες που βρίσκουν κατόπιν εορτής τη μιλιά τους για να πουν «τα ’λεγα εγώ».

Γι’ αυτό τοποθετούμαι στην Αριστερά.

Με πνίγουν όμως οι «ιδεολογικοί» κορσέδες που απαιτούν από μένα να περιμένω μια μεταφυσικής πλέον διαστάσεως σοσιαλιστική ανατροπή.

Γι’ αυτό επιλέγω την πολύχρωμη Αριστερά που αγωνίζεται με ανενδοίαστη πίστη στον Άνθρωπο και για το συνάνθρωπο. Με ευαισθησία και ανυποχώρητη συνέπεια για το περιβάλλον. Την Αριστερά που διαρκώς ανανεώνεται και ανανεώνει, την Αριστερά που υιοθετεί ριζοσπαστικές θέσεις, την Αριστερά που ακατάπαυστα κινητοποιείται. Την Αριστερά που, αν θέλετε, τολμά να δημοσιοποιεί τους εσωτερικούς καβγάδες της και να δέχεται την κριτική των φίλων της και να αποδέχεται τις συνέπειες των σφαλμάτων της.

Επιμένω, βλέπετε, ότι τα όνειρα είναι εφικτά.

Στην εποχή της έντασης

Να ξεκινάς κάθε μέρα για το σχολείο αρκετά νωρίτερα, γιατί τα παιδιά δεν έχουν ακόμη παραλάβει τα σχολικά εγχειρίδια (σε τρία από τα επτά αντικείμενα που διδάσκεις) και πρέπει να τους βγάλεις τις απαραίτητες φωτοτυπίες. Να φτάνεις στο σχολείο και να μην προλαβαίνεις να πεις την καλημέρα σου, γιατί πρέπει επειγόντως να σταλούν το τάδε και το δείνα e-mail που απαιτούν το Γραφείο Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ή το Υπουργείο, αλλά δεν υπάρχει γραμματέας στη σχολική μονάδα και ο καθηγητής της Πληροφορικής τρέχει και, φυσικά, δεν προλαβαίνει τα πάντα. Ας μπορούσες τουλάχιστον να πεις ότι η εισαγωγή της τεχνολογίας στη διοίκηση της εκπαίδευσης απλοποίησε κάποιες διαδικασίες! Κάθε άλλο. Όλα όσα κάναμε παλιά εγγράφως (εννοώ: χειρόγραφα), τώρα γίνονται και ηλεκτρονικά, με αποτέλεσμα τα γραφειοκρατικά καθήκοντα να πολλαπλασιάζονται αντί να μειώνονται! Να προχωράει κούτσα-κούτσα η σχολική σου μέρα και να προσπαθείς να γνωριστείς με τα νέα παιδιά με τα οποία θα συνεργαστείς εφέτος και να μαθαίνεις ότι το αυριανό πρόγραμμα δεν ισχύει, γιατί κάποιοι συνάδελφοί σου μετακινούνται σε άλλες σχολικές μονάδες λόγω προσωρινής τοποθέτησης ή εξαιτίας λανθασμένων εκτιμήσεων στις αρχικές τοποθετήσεις ή κατόπιν ενστάσεων κατά των οριστικών τοποθετήσεων. Να υποχρεώνεσαι σε νέα κατανομή των διδασκομένων αντικειμένων μεταξύ των εκπαιδευτικών που διδάσκουν τα αντικείμενα του κλάδου σου, επειδή στις αρχές του Οκτωβρίου γίνονται ακόμη μετακινήσεις διδασκόντων στις σχολικές μονάδες. Να χτυπάει κόκκινο το θερμόμετρο του εκνευρισμού μεταξύ των συναδέλφων με καθημερινές γκρίνιες, παρεξηγήσεις, παράπονα, εγωισμούς και μονομερείς διεκδικήσεις, αφού η απόλυτη ρευστότητα, η διαρκής ανασφάλεια και οι συνεχείς αλλαγές είναι το μόνο σταθερό στίγμα της παιδευτικής διαδικασίας που υποτίθεται ότι ξεκινά με την έναρξη της σχολικής χρονιάς. Να μαθαίνεις ότι ούτε οι διευθυντές των σχολικών μονάδων στη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, όπου υπηρετείς, θα παραμείνουν σίγουρα στη θέση τους, μιας και «πέφτουν» οι πίνακες ορισμού τους λόγω σοβαρότατων παρατυπιών κατά τη διαδικασία επιλογής τους, που πραγματοποιήθηκε πριν 2-3 χρόνια και είχε από τότε καταγγελθεί, αλλά μόνο τώρα η δικαιοσύνη απεφάνθη. Να φεύγεις κάθε μέρα από το σχολείο και να μην έχεις μπορέσει ούτε για μια στιγμή να γευτείς τη χαρά και την ικανοποίηση από ένα επάγγελμα που διάλεξες επειδή το αγαπάς πολύ. Να φτάνεις στο σπίτι σου με συσσωρευμένο θυμό και να σκέφτεσαι την προετοιμασία της δουλειάς σου για την επόμενη μέρα με βαθιά απόγνωση, γιατί πριν καλά-καλά κλείσει ο πρώτος μήνας του σχολικού έτους σε ακυρώνει ήδη η εξάντληση.

Απαιτεί τελικά πολλή αγάπη, πολύ μεράκι, πολλή δύναμη και μια δόση μαζοχισμού το να θέλεις ακόμη να υπηρετείς στην ελληνική δημόσια εκπαίδευση!

Η ανία των ζώων

Η αγέλη των νεαρών σκυλιών τριγυρνούσε βαριεστημένη μέσα στη νύχτα. Δεν πεινούσε, δεν διψούσε, δεν αντιμετώπιζε κανένα πρόβλημα επιβίωσης. Τριγυρνούσε χορτάτη και ασφαλής. Κανονικά έπρεπε να είναι ικανοποιημένη. Δεν ήταν όμως. Κάτι της έλειπε. Είχε συγκεντρωθεί από νωρίς στο συνηθισμένο στέκι της και παρακολουθούσε την ώρα να κυλά με βασανιστικά αργό ρυθμό. Μερικά από τα σκυλιά είχαν ξαπλώσει στη ζεστή ακόμη άσφαλτο και με τη γλώσσα κρεμασμένη έξω χάζευαν τους περαστικούς. Δυο τρία απ’ αυτά μύριζαν το ένα την ουρά του άλλου χωρίς όμως και πολλή όρεξη να προχωρήσουν παραπέρα το ερωτικό παιχνίδι. Κάποια άλλα είχαν αρχίσει να πειράζουν το ένα το άλλο με τον γνωστό χοντροκομμένο τρόπο τους και σύντομα τα άγρια παιχνίδια τους άγγιξαν τα όρια του κανονικού σκυλοκαβγά τρομάζοντας τους λιγοστούς περαστικούς. Πολύ σύντομα η αγέλη είχε κυριαρχήσει στο χώρο, καθώς οι άνθρωποι φρόντισαν προνοητικά να παρακάμπτουν την περιοχή. Τα σκυλιά σε λίγο κουράστηκαν να γαυγίζουν και άραξαν, χωρίς όμως και να ησυχάσουν. Ο αρχηγός της αγέλης, ένας νεαρός δυνατός σκύλος που επέβαλε την εξουσία του με τη βιαιότητα και την επινοητικότητά του, σήκωσε το κεφάλι του. Καταλάβαινε ότι αυτό που είχε κυριεύσει την αγέλη ήταν η ανία, η βαριεστιμάρα. Αυτό που έλειπε από τη βραδιά ήταν η δράση. Ένιωθε ότι η ίδια η εξουσία του δεν είχε λόγο ύπαρξης, αν η αγέλη αφηνόταν να βυθιστεί στην αδράνεια. Άσε που μπορούσε η ηγεμονία του να αμφισβητηθεί από κάποιον επίδοξο διεκδικητή. Αποφάσισε λοιπόν να χτυπήσει την ανία στη ρίζα της. Ανασηκώθηκε, τέντωσε αργά αργά τα πόδια του, σάρωσε την πλατεία γύρω ερευνητικά με το βλέμμα του και μύρισε τον αέρα. Σε μερικά λεπτά διέκρινε στο βάθος μια μικρόσωμη μοναχική ανθρώπινη σκιά. Αναγνώρισε τον Μάμπο, τον καλόβολο ανθρωπάκο που καθημερινά όλο και κάτι έβρισκε στις τσέπες του ή στις σακούλες που κρατούσε, κάτι για να φιλέψει κάποιο πεινασμένο αδύναμο σκυλάκι. «Επιτέλους, θα διασκεδάσουμε λιγάκι», σκέφτηκε. «Θα του κόψω ολόκληρο κομμάτι από τη γάμπα» δήλωσε στα υπόλοιπα σκυλιά και όρμησε πρώτος γαυγίζοντας άγρια. Η πρώτη του απόπειρα απέτυχε και ζήτησε από τα μέλη της αγέλης του να ακινητοποιήσουν τον ανθρωπάκο. Εκείνα όμως, είτε επειδή φοβόντουσαν, είτε επειδή κάποτε είχαν γευτεί κάποια λιχουδιά ή κάποιο χάδι από τον Μάμπο, είτε επειδή απλώς βαριόντουσαν, δεν κουνήθηκαν από τη θέση τους. Μόνο μια σκύλα ακολούθησε τον αρχηγό. Αυτή κατόρθωσε ν’ ακινητοποιήσει τον άνθρωπο αρπάζοντας γερά στα δόντια της το ένα του μπατζάκι. Ο αρχηγός των σκύλων είχε πια την ευκαιρία να περάσει στη δράση. Διασκέδασε την ανία του δαγκάνοντας, ξεσχίζοντας, κομματιάζοντας τον ανυπεράσπιστο ανθρωπάκο. Ματωμένος και παραπατώντας ο Μάμπο προσπάθησε να απομακρυνθεί. Ένας ηλικιωμένος σκύλος, παλιός και έμπειρος φύλακας, που ξεκουραζόταν στο κατώφλι του σκυλόσπιτού του πήρε είδηση την επίθεση. Γαύγισε δυνατά σημαίνοντας συναγερμό. Ο αρχηγός της αγέλης τα χρειάστηκε και έδωσε το σύνθημα της άτακτης φυγής. Πρόλαβαν όμως και τους έκοψαν το δρόμο δυο τρία άλλα σκυλιά που ανταποκρίθηκαν γρήγορα στο κάλεσμα του σκύλου-γεροφύλακα. Μια άλλη περαστική σκυλίτσα πλησίασε το αιμόφυρτο σώμα του Μάμπο και μύρισε την αδύναμη ανάσα του. Άρχισε αμέσως να γλείφει με περισσή φροντίδα τις πληγές του χαϊδεύοντάς τον ταυτόχρονα με τη μουσούδα της για να του δώσει κουράγιο…

Το περιστατικό, με μια αντιμετάθεση σκύλων και ανθρώπων στους επί μέρους ρόλους, δημοσιεύτηκε ως είδηση.

Ο τρόμος της λευκής σελίδας

Τα νοήματα φτεροκοπούν σαν τρομαγμένα πουλιά και χτυπούν στα τοιχώματα του εγκεφάλου ψάχνοντας να βρουν ανοιχτό παράθυρο προς την ελευθερία. Ο χώρος γεμίζει από ήχους που παραμένουν άναρθροι και η πίεσή τους χτυπά στα μηνίγγια της ψυχής. Δεν χωράνε σε λεκτικούς κορσέδες και δεν υποτάσσονται σε καμία τάξη. Γλιστράνε και ξεγλιστράνε σαν υδράργυρος ή μήπως σα μικρές σταγόνες αίματος;

Είναι τόσα πολλαπλά και τόσο διαφορετικά και τόσο άμεσα συνδεδεμένα μεταξύ τους. Όλα όμως διεκδικούν πιεστικά τη διατύπωσή τους και την απαιτούν ταυτόχρονα. Η λευκή σελίδα γίνεται πρόκληση και απειλή συνάμα.

Πρέπει κάποτε να εφευρεθεί ένας τρόπος γραπτής έκφρασης που να μπορεί να αποτυπώνει τη χαώδη κατάσταση της ανθρώπινης σκέψης. Να μπορείς να γράφεις γραμμές ανάμεσα στις γραμμές κι ανάμεσά τους άλλες γραμμές. Να μπορείς ν’ ανοίγεις άπειρες παρενθέσεις και αγκύλες πριν να σε υποχρεώσουν οι κανόνες του συντακτικού να βάλεις τελεία. Να μπορεί ο αναγνώστης σου ν’ αντιλαμβάνεται όλους τους αστερίσκους και τις παραπομπές της κάθε λέξης την ίδια στιγμή που διαβάζει αυτή τη λέξη. Μόνο τότε θα μπορεί πραγματικά να ανα-γιγνώσκει αυτά που γράφεις, αυτά που θέλεις να πεις.

Ακόμη και το λεγόμενο υπερκείμενο, που διέθεσε η τεχνολογία στη διάθεσή σου, δεν αρκεί. Γιατί δεν καταφέρνει να νικήσει το χρόνο. Μέσα σου η λέξη είναι μια νοηματική ολότητα μαζί με τους αστερίσκους της και τις παραπομπές της. Όλα μαζί αποτελούν ένα σημασιολογικό φορτίο που αγωνίζεσαι να μοιραστείς. Ο διαφορετικός χρόνος της ανάγνωσής τους κατακερματίζει αυτό το όλον σε μια κύρια σημασία και στις επεξηγήσεις και τις συμπληρώσεις της. Η κατάτμηση του χρόνου ανάγνωσης τεμαχίζει και αυτό που προσπαθείς να πεις ή να γράψεις. Αυτό που εκπέμπεις είναι τελικά λειψό, ορφανό, απογυμνωμένο από τα απαραίτητα συμφραζόμενά του, που απομένουν φυλακισμένα μέσα σου να σε ταλαιπωρούν.

Θάνατος από πνιγμό μπροστά σε μια λευκή σελίδα.

Κλαυσίγελως

Ένα πολύ σύντομο ανέκδοτο:

Η ελληνική Αριστερά αγωνίζεται στο στίβο των πολιτικών προβλημάτων της κοινωνίας μας και δίνει την εκλογική μάχη ενωμένη.

Μπου χα χα!!!

Τα ανέκδοτα ως δείκτης

Τα ανέκδοτα, όποιο είδος χιούμορ και να τα διέπει (καυστικό, κρύο, πνευματώδες, λεκτικό, χοντροκομμένο, λεπτό, μαύρο κ.λπ), αποτελούν έναν ιδιάζοντα δείκτη μέτρησης μιας περιρρέουσας ατμόσφαιρας.

Μπορεί κανείς με αυτά να μετρήσει κατ’ αρχάς το βαθμό ευφυΐας του πομπού αλλά και των αποδεκτών τους. Μπορεί κανείς να διακρίνει τις κοινωνικές αντιλήψεις αυτού που τα αφηγείται και των ακροατών του. Από τα ανέκδοτα που λέγονται σε μια παρέα μπορεί κανείς να διακρίνει τον συνεκτικό της κρίκο όπως και το βάθος της οικειότητας που υπάρχει μεταξύ των μελών της. Μπορεί όμως από την άλλη μεριά και να καταγράψει την αδιόρατη αμηχανία μιας κοινωνικής ομήγυρης από τυχαία πρόσωπα, αφού πολλές φορές η αφήγηση ανεκδότων έρχεται να καλύψει ακριβώς την αδυναμία να βρεθούν άλλοι κοινοί τόποι συζήτησης. Όπως και να έχει, τα ανέκδοτα δηλώνουν την ανάγκη αλλά και τη διάθεση για την ευθυμία που εκτονώνει πιέσεις.

Τα περισσότερα ανέκδοτα επιτυγχάνουν το στόχο τους, την πρόκληση του αυθόρμητου γέλιου, μέσω της έκπληξης. Και το γέλιο γίνεται τόσο πιο πηγαίο όσο πιο δυνατή είναι η έκπληξη. Η έκπληξη, που αποτελεί την αποκορύφωση ενός ανεκδότου και το μέτρο της ποιότητάς του, στηρίζεται κυρίως στην ανατροπή του αναμενόμενου, του προβλέψιμου. Το χιούμορ, ως ανατρεπτική αντιμετώπιση της πραγματικότητας, αποκτά έτσι ένα στοιχείο επαναστατικό. Είναι μια μορφή αντίδρασης σε ό,τι μας θλίβει, σε ό,τι μας θυμώνει, σε ό,τι μας περιορίζει. Είναι μια εύθυμη, θετική προβολή του ανθρώπινου φαντασιακού. Εδώ εντοπίζεται και η λυτρωτική του δύναμη.

Παλιότερα τα ανέκδοτα στις παρέες έδιναν και έπαιρναν. Ακόμη και σε δύσκολες συλλογικά περιόδους, όπως η μεταπολεμική ή η εποχή της χούντας, τα ανέκδοτα έπαιζαν τον εποικοδομητικό τους ρόλο. Οι άνθρωποι κρατούσαν με αυτά ζωντανές τις προσδοκίες και τα όνειρά τους, γιατί διέθεταν αξιακές αφετηρίες. Στην εποχή μας έχουν εκλείψει οι ηθικές σταθερές, έχουν θολώσει τα σημεία αναφοράς, τα οράματα για ένα καλύτερο αύριο γίνονται όλο και πιο φασματικά. Η πραγματικότητα σε όλους τους τομείς της καταπιέζει αφόρητα τον άνθρωπο. Τα ανέκδοτα λειτουργούν και πάλι ως δείκτης. Μόνο που τώρα καταδεικνύουν τα κοινωνικά και πολιτικά μας αδιέξοδα με την απουσία τους. Ποια ήταν η τελευταία φορά που ακούσαμε ένα καλό καινούργιο ανέκδοτο;

Δεν είναι ότι δεν έχουμε ανάγκη, και μάλιστα επιτακτική, να γελάσουμε. Κάθε άλλο. Το κουράγιο για αντίδραση και η ελπίδα της ανατροπής είναι που χάνονται. Η δύναμη να γελάσουμε, έστω και με τον εαυτό μας και την κατάντια μας όπως παλιά, ξεθύμανε. Αυτό είναι και το πιο ανησυχητικό.

Ένα ανέκδοτο, ρε παιδιά, γιατί χανόμαστε!

Ο πολιτισμός στο χώρο της δουλειάς

Οι μαθητές και οι μαθήτριες απολαμβάνουν τις τελευταίες μέρες της θερινής τους σχόλης, τουλάχιστον οι μικρότερης ηλικίας, ή έχουν ήδη μπει στο μαγγανοπήγαδο της φροντιστηριακής μελέτης, κυρίως οι των δύο τελευταίων τάξεων. Όλοι όμως, φαντάζομαι, χαίρονται την ελευθερία έξω από το σχολικό μαντρί. Μέχρι λοιπόν ν’ αντικρίσω τα καινούργια, ίσως και φρέσκα, βλέμματά τους γύρω μου κι απέναντί μου, περιορίζομαι –ή συμβιβάζομαι(;)– στην παρατήρηση των ενηλίκων.

Όλοι μας έχουμε τις αδυναμίες μας, τα ελαττώματά μας και, βέβαια, τις στιγμές όπου η πίεση της δουλειάς γίνεται αφόρητη, τουλάχιστον για όσους από μας θέλουμε και προσπαθούμε ν’ ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις της ικανοποιητικά. Τότε όμως, σ’ αυτές τις δύσκολες στιγμές της έντασης, είναι που μετριόμαστε. Τότε είναι που καταθέτουμε τα διαπιστευτήρια της ευγένειάς μας, της αξιοπρέπειάς μας, της αίσθησης που έχουμε για το δίκαιο.

Όταν δεν εκτονώνουμε τον εκνευρισμό μας σε ανθρώπους που δεν τον προκάλεσαν. Όταν δεν κρυβόμαστε πίσω από την ισχύ της όποιας θέσης μας στην ιεραρχία για να προσβάλουμε όσους προσωπικά αντιπαθούμε και δεν μπορούν να μας αντιμετωπίσουν με ίσους όρους. Όταν δεν ξεσπάμε την οργή μας επί δικαίων και αδίκων, γιατί μας λείπει η διαύγεια της ψυχραιμίας. Όταν δεν τα βάζουμε με αθώους που αδυνατούν να μας αντικρούσουν, γιατί φοβόμαστε τους πραγματικούς ενόχους ή δεν αντέχουμε να αντιπαρατεθούμε με ισχυρούς χαρακτήρες. Όταν δεν υποσκάπτουμε το κύρος και την αξία των συναδέλφων μας για την επαγγελματική μας αναρρίχηση. Όταν δεν σφετεριζόμαστε τη δουλειά τρίτων για την προσωπική μας ανάδειξη. Όταν δεν προφασιζόμαστε αδυναμία, για ν’ αποφύγουμε τα δύσκολα και το ξεβόλεμά μας. Όταν δεν μειώνουμε τη δουλειά των άλλων, για να προβάλουμε τη δική μας ή, το χειρότερο, για να κρύψουμε τη δική μας ανικανότητα.

Τότε είναι που δίνουμε τα δείγματα της ηθικής μας, της ανθρωπιάς μας εν τέλει.