Φασκόμηλο

Σηκώθηκε για να κυκλοφορήσει λίγο το αίμα στα πόδια της. Σχεδόν δεν ένιωθε τα δάχτυλά της. Τόσην ώρα ακίνητη, καθισμένη στο γραφείο, απορροφημένη, είχε παγώσει χέρια πόδια. Τρίβοντας τα χέρια της σαν να τα σαπούνιζε πλησίασε το τζάμι. Έξω χιόνιζε. Μπορεί να μην έριχνε κοτόφτερα, όπως περιέγραψε ο πατέρας ενός φίλου τις νιφάδες που έπεσαν στη Λαμία, ωστόσο χιόνιζε και μάλιστα πυκνά.

Πώς θα μπορούσε να περιγράψει τον ήχο του χιονιού; Δεν είναι ακριβώς μουντός ούτε βέβαια αθόρυβος. Μμ… βουβός είναι, σκέφτηκε. Σαν να φιλτράρεται μέσα από βαμβάκι. Άφησε για λίγο το βλέμμα της να πλανηθεί στη σιωπή του κι αυτή απλώθηκε μέχρι μέσα της, απαλή, τρυφερή, λεπτό λινό σεντόνι στην ψυχή της.

Το ανθισμένο ζουμπούλι στη ζαρντινιέρα είχε λυγίσει από το βάρος του χιονιά. Τότε πρόσεξε τη γωνία της κάμψης. Το λουλούδι είχε γείρει προς το διπλανό του, μικρό μπουμπούκι αυτό. Διόρθωσε τη σκέψη της: και τα φυτά ακόμη προστατεύουν τα μικρά τους!

Κίνησε για την κουζίνα. Καφέ δεν άντεχε να πιει άλλο. Το στόμα της, φαρμάκι από τα τσιγάρα. Έβαλε νερό στο βραστήρα να φτιάξει ένα βραστικό, όπως το ’λεγε η γιαγιά της. Άνοιξε το ντουλάπι και το χέρι της πήγε μηχανικά σ’ ένα νάιλον σακουλάκι. Το είχε πάρει από τη λαϊκή, όχι τόσο επειδή το χρειαζόταν, όσο γιατί είχε χρόνια να δει φυσικό φασκόμηλο. Τα συσκευασμένα φακελάκια ούτε που τα πλησίαζε. Τώρα το χιόνι την οδήγησε κατευθείαν σ’ αυτό.

Η φωτογραφία από εδώ

Έκοψε μερικά φυλλαράκια στο τρυπητό και το στήριξε στο χείλος της κούπας. Άρχισε να σταλάζει αργά το ζεστό νερό πάνω στο βότανο. Ο αρωματικός αχνός γαργάλισε αμέσως τη μύτη της. Έσκυψε πάνω από την κούπα και τον εισέπνευσε βαθιά, αφήνοντάς τον να της θολώνει τα γυαλιά. Έτσι κι αλλιώς, τα μάτια της είχαν θολώσει.

Ταξίδευε. Βρισκόταν σε κείνο το παγωμένο απόγευμα στη σχολική αυλή του Δημοτικού της γειτονιάς της. Τότε που πρωταντίκρισε χιόνι στη ζωή της. Εδώ πια, στην Ελλάδα. Γιατί πριν, εκεί, κάτω, μόνο χαλάζι είχε δει. Όλα τα παιδιά έκαναν σαν τρελά από τη χαρά τους. Έτρεχαν, φώναζαν, πετούσαν χούφτες το χιόνι το ένα στο άλλο. Εκείνη είχε μείνει ακίνητη, εκστατική, να κοιτάει το θαύμα που ξετυλιγόταν μπροστά της. Ένιωθε σαν να είχε ξαφνικά με μαγικό τρόπο μεταφερθεί μέσα στις σελίδες των παραμυθιών που τόσο αγαπούσε. Κάποια στιγμή επιτέλους ζωντάνεψε και όρμησε στο παιχνίδι με τόσο ζήλο, σαν να ήθελε μονομιάς να ρουφήξει συσσωρευμένη όλη την απόλαυση από τις χιονισμένες μέρες που τα άλλα παιδιά είχαν ήδη γνωρίσει, ενώ εκείνη όχι.

Εκείνο το απόγευμα γύρισε στο σπίτι κάπως αργοπορημένη, πολύ μουσκεμένη και παγωμένη ως το κόκκαλο. Ο ενθουσιασμός και η έκσταση στο βλέμμα και τα λόγια της έπνιξαν κάθε πρόθεση της μητέρας της να τη μαλώσει για την αργοπορία της επιστροφής της. Έβγαλε τη βρεγμένη ποδιά, τα παπούτσια και τις κάλτσες που έσταζαν, τιτιβίζοντας ακόμη, ανατρέποντας την εικόνα του λιγομίλητου παιδιού.

Τότε της έφερε η γιαγιά ένα φλιτζάνι αχνιστό φασκόμηλο με δυο σταγόνες μέλι. Μέχρι τότε πίστευε ότι το ρόφημα αυτό, το αγαπημένο της γιαγιάς της, ήταν για τους μεγάλους. Για την ακρίβεια, για τους γέρους. Η ζεστασιά του όμως χαλάρωσε την ένταση που έσφιγγε τους μυς της και το άρωμά του ηρέμησε τον ξεσηκωμό της. Κούρνιασε στην αγκαλιά της γιαγιάς πίνοντας γουλιά γουλιά το ζεστό κι αφήνοντας τη σημαδιακή μέρα να καταλαγιάσει μέσα της.

Τώρα, στην κουζίνα της, σταύρωσε τα μπράτσα στο στήθος της για να σφίξει, με την ίδια κίνηση που την είχε δει άπειρες φορές να κάνει, το σάλι της γιαγιάς της που είχε ριγμένο στους ώμους της. Αγκάλιασε με τα δυο της χέρια τη ζεστή κούπα, τη σήκωσε και άφησε το άρωμα να την τυλίξει.

Το φασκόμηλο μυρίζει γιαγιά, αποφάνθηκε…

Παγκόσμιες Ημέρες

Όσοι τόλμησαν χτες να μου ευχηθούν Χρόνια Πολλά, εισέπραξαν ένα άγριο βλέμμα ή μια κοφτή απάντηση «Δε γιορτάζω σήμερα!» ή μια χαλαρή φραστική διόρθωση «Χρόνια Καλύτερα» ή μια συγκαταβατική σύντομη ιστορική ενημέρωση ή μια εκτεταμένη κοινωνική και πολιτική ανάλυση.

Επειδή οι Παγκόσμιες Ημέρες δεν είναι μέρες εορτασμού, αλλά μέρες υπενθύμισης για προβλήματα που ταλανίζουν την παγκόσμια κοινότητα, είπα να θυμίσω σήμερα, συνειδητά μια μέρα αργότερα, ότι η 8η Μαρτίου είναι αφιερωμένη στη διεκδίκηση ίσων δικαιωμάτων για τις γυναίκες.

Αυτή τη φορά δεν θα πω τίποτε περισσότερο, αφήνοντας την Αφροδίτη Μάνου ν’ αποδώσει το κείμενο της Άννας Παναγιωτοπούλου σε μουσική Λουκιανού Κηλαηδόνη για την εξαιρετική εκείνη θεατρική παράσταση «Το τραμ το τελευταίο» του Ελεύθερου Θεάτρου. Θα σας παραπέμψω όμως με εμφαντική παρότρυνση

στην υπέροχη από πολλές πλευρές ανάρτηση της Roadartist εδώ

και

στην όντως πολύ κατατοπιστική ιστορικά ανάρτηση της Γητεύτριας εδώ.

Επιφυλάσσομαι βέβαια να ξανατσιγκλήσω πριν από την επόμενη 8η Μαρτίου το ζήτημα —γιατί ζητούμενο είναι ακόμα το θέμα της ισότητας των φύλων, ακόμη και στις λεγόμενες προηγμένες κοινωνίες!

Καθαρά (;) Δευτέρα

Βάλατε μπουγάδα, καλέ; Μέρα που ’ναι, δεν πρέπει να φροντίσουμε να είναι κυριολεκτικό το όνομά της; Εγώ πάντως ξεκίνησα νωρίς την καθαριότητα.

Πρώτο έπλυνα το πορτοφόλι μου. Έτσι κι αλλιώς δεν είχε και τίποτε σπουδαίο μέσα. Χρήμα δεν είχε, πόσω μάλλον βρώμικο, για να το ξεπλύνω. Κάτι κάρτες μαγαζιών με χαμηλές τιμές που έχουν όμως κλείσει. Ένα χαρτονάκι με τον κωδικό του μελανιού του εκτυπωτή μου, περιττό πια αφού οι εκτυπώσεις σχεδόν μηδενίστηκαν. Μια λίστα με τα ψώνια του σούπερ μάρκετ που, αφού την τσέκαρα ξανά και ξανά, διαπίστωσα ότι δεν τη χρειαζόμουν. Το μυαλό μου μπορεί ακόμη να συγκρατήσει τα τρία πραγματάκια που θα με βγάλουν στη βδομάδα.

Μετά σκέφτηκα ότι είναι ευκαιρία να καθαρίσω το ψυγείο. Δεν υπάρχει φόβος να χαλάσουν τα πράγματα· η θερμοκρασία με κλειστό το καλοριφέρ είναι ό,τι πρέπει. Τα ντουλάπια της κουζίνας δεν με κούρασαν. Έτσι κι αλλιώς, δεν τ’ ανοίγω συχνά, οπότε γλιτώνω και το μόνιμο βραχνά του τι θα μαγειρέψω σήμερα. Στο κάτω κάτω μπορώ να χαζέψω κάποια από τις εκπομπές υψηλής κουζίνας. Εξάλλου γι’ αυτό τελευταία έχουν πολλαπλασιαστεί. Κοινωνικό ρόλο επιτελούν και τις είχα παρεξηγήσει!

Στόλισα και το βαζάκι με τα αποξηραμένα, που είναι και οικονομικά. Δεν ζητούν κάθε τρεις και λίγο νερό.

 

Τέλειωσα γρήγορα.

Ώρα να ξαραχνιάσω το μυαλό μου. Μμ… αυτό θα μου φάει χρόνο.

Το αναβάλλω για λίγο και ξεφυλλίζω ηλεκτρονικά τις εφημερίδες των τελευταίων ημερών. Η πένα της Έλενας Ακρίτα το Σάββατο είχε κέφια.

Άντε και καλή Σαρακοστή!

Αν και έχω την αίσθηση ότι φέτος και αυτή η λέξη θ’ αλλάξει περιεχόμενο: μάλλον θα κρατήσει πολύ παραπάνω από σαράντα μέρες!

Να δω πότε θα πάρουμε την απόφαση να καθαρίσουμε την κόπρο του Αυγείου που μολύνει την ατμόσφαιρα της πατρίδας μας… Η επόμενη διαδήλωση δεν πρέπει να γίνει με άδειες κατσαρόλες, όπως πριν λίγα χρόνια στην Αργεντινή, αλλά με σκούπες, σκουπάκια και, κατά προτίμηση, με ταβανόσκουπες. Εκεί, στα ταβάνια, μαζεύονται οι αράχνες και στήνουν τον ιστό τους!

Φυτολογίας το ανάγνωσμα

Όταν μετακόμισα στο καινούριο σπίτι, το τελευταίο που με απασχολούσε ήταν η πρασινάδα. Οι συνθήκες, κάτω από τις οποίες έγινε η μετακόμιση, δεν μου επέτρεπαν να δω ότι τα φυτά σ’ ένα σπιτικό δεν είναι καθόλου μα καθόλου πολυτέλεια. Εξάλλου στη βεράντα είχαν μείνει από τους προηγούμενους ενοίκους μερικές ζαρντινιέρες.

Τα γεράνια τους με ανακούφισαν ως αδαή περί την κηπουρική. Ένα άλλο φυτό, που δεν ξέρω το όνομά του αλλά που μου είναι εξαιρετικά οικεία η θέα του, ταίριαξε το χρώμα του με την ψυχική μου διάθεση. Δεν μπορούσα όμως να αναγνωρίσω αυτό.

Ούτε αυτό.

Σκέφτηκα την πιθανότητα να είναι απλώς αγριόχορτα…

Καθώς τα χαρτάκια του ημερολογίου φυλλορροούσαν προς την άνοιξη, θυμόμουν όλο και πιο συχνά πόσο ζήλεψα τις φωτογραφίες από τα φυτά πολλών φίλων από αυτόν εδώ το χώρο. Της Margo, του Κένταυρου, του Ξωτικού, της Θαλασσένιας…

Άρχισα να μπαινοβγαίνω συχνότερα στη βεράντα, να σκαλίζω, να ποτίζω, να πετάω μαραμένα φύλλα. Και, βέβαια, να ρωτάω το τι και το πώς. Από θεωρίες, άλλο τίποτε! Ο τονισμένος άτονος Ανώνυμος, μάλιστα, φρόντισε να μου δώσει φυλλαράκι από ένα φυτό που το λουλούδι του φωτογράφισε ζηλευτά το Ξωτικό και το θαυμάζετε στο δεξί side bar. Το όνομά του μου διαφεύγει κι αυτό. Καλά, είμαι ανεπίδεκτη!

Όμως προχτές βγήκα πάλι έξω και είδα αυτό!!!

Έπαθα, σας λέω! Έμεινα μες στο κρύο να το χαζεύω. Να το χαϊδεύω —με το βλέμμα μου, καλέ! Ανεπίδεκτη ναι, αλλά όχι και βάναυση! Είπαμε… Του ψιθύριζα και δεν ήξερα πώς να το πω. Υιοθέτησα το «αγγελούδι» από το συμφυρμό του αγγελιαφόρου της άνοιξης με το λουλούδι.

Περιττό να σας πω ότι αποφάσισα να ανατρέψω την οικτρή μου κηπουρική κατάσταση και πάσα συμβουλή και βοήθεια είναι ιδιαιτέρως ευπρόσδεκτη, αρκεί να λαμβάνει υπόψη την ομολογουμένη ασχετοσύνη μου!

Αποχαιρετισμός του χειμώνα

Τελευταία μέρα του Κουτσοφλέβαρου σήμερα, αλλά και του χειμώνα.

Ας τον αποχαιρετήσουμε με έναν εξαίρετο σολίστα σ’ ένα μουσικό κομμάτι που μας δείχνει ότι ένας γοργός ρυθμός δεν σημαίνει πάντα και ευθυμία ή ξεφάντωμα. Μπορεί να ζωγραφίζει και θύελλες, όπως λέει μια αγαπημένη φίλη, αλλά και καταιγίδες και ριπές ανέμου και μαστίγωμα βροχής.

Απομένει σε μας να σκαλίσουμε και ν’ ανακαλύψουμε την ομορφιά μέσα από τις δυσκολίες. Στις δυσκολίες των κινήσεων του δοξαριού, του καιρού, του καιρού μας, της εποχής, της εποχής μας…

Ξορκίζοντας με μουσική, με ομορφιά, τις αντιξοότητες οδεύουμε προς την άνοιξη. Με τη βεβαιότητα ότι αυτή οπωσδήποτε ακολουθεί. Αργά ή γρήγορα…

Στο χέρι μας (;) είναι…

Λαϊκότητα

Είναι μια έννοια που στις μέρες μας κοντεύει να χάσει το περιεχόμενό της.

Ο λαϊκισμός την υπονόμευσε έσωθεν σφετεριζόμενος κατά κόρον τη «φωνή» του λαού και εκμαυλίζοντας πάντα κάποια επιρρεπή στην κολακεία αφτιά υπέκλεψε την πολιτική έκφραση αυτού του λαού στην άσκηση της εξουσίας.

Παράλληλα η λαϊκότητα δέχτηκε κατά καιρούς επιθέσεις έξωθεν από διανοουμενίζοντες εστέτ, που συνέχεαν την ουσιαστική καλλιέργεια με την εγκεφαλική συσσώρευση πληροφοριών, η οποία συγκάλυπτε μεν το συναισθηματικό κενό τους, αλλά δεν μετουσιωνόταν σε ψυχικό και εκφραστικό πλούτο. Συνέχεαν το επιφανειακό ραφινάρισμα με τη γνώση, υποτιμώντας την πηγαία λαϊκή σοφία. Υπηρετούσαν την εκζήτηση, μην μπορώντας να εκτιμήσουν τη γνησιότητα και την αλήθεια της λαϊκής ψυχής, έτσι όπως εκφράζεται αδιαμεσολάβητη σ’ όλες τις μορφές της ανθρώπινης δημιουργίας, στα χειροτεχνήματα, στα σκεύη, στη ζωγραφική, στο χορό και τη μουσική.

Η χειρότερη συνέπεια αυτών των στρεβλώσεων είναι η άμβλυνση της κρίσης μας και η υιοθέτηση, άκριτα εκ μέρους μας, πολλών στερεοτύπων. Πόσοι από μας δεν θεωρούν τους λαϊκούς χορούς σαν κάτι παγιωμένο, που δεν επιδέχεται διαφοροποίηση; Θαρρείς και η λαϊκή ψυχή, που εκφράζεται μέσω αυτών, δεν εξελίσσεται, δεν υφίσταται διαφορετικές καταστάσεις, δεν αντιμετωπίζει καινούργιες προκλήσεις, δεν προσαρμόζεται σε νέες συνθήκες. Στην άλλη όψη του, ιδίου όμως, νομίσματος —αυτού που προσπαθεί να υπερασπιστεί, συχνά στρεβλά, τη γνησιότητα— η κλασική μουσική εξοβελίζεται από τα «λαϊκά» γούστα. Λες και το «Δαχτυλίδι της μάνας» ή ο «Πρωτομάστορας» του Μανώλη Καλομοίρη δεν είναι αρκούντως «λαϊκά»!

Τέλος, για να φτάσω και στην αφορμή αυτής της ανάρτησης, πόσοι από μας δεν θεωρούμε τη γαλλική γλώσσα κατάλληλη μόνο για τα (μεγαλο-μικρο)αστικά σαλόνια; Πόσοι από μας θα καλοδέχονταν μια έξοδο για ψυχαγωγία —προσοχή: όχι για διασκέδαση!— που θα έφερνε σε αρμονική συνύπαρξη τη Σωτηρία Μπέλλου με την Εντίθ Πιάφ; Κι όμως! Αυτό βρήκα την περασμένη Τετάρτη στο «104 Θέατρο Κέντρο Λόγου και Τέχνης» (Θεμιστοκλέους 104, Εξάρχεια).

Ποιος είναι ο κοινός τους παρονομαστής; Μα η γνήσια λαϊκότητα!

Είτε στα ελληνικά με μπουζούκια και μπαγλαμά, είτε στα γαλλικά με ακορντεόν και πιάνο, η ψυχή του καθημερινού ανθρώπου είναι αυτή που εκφράζεται, ξεδιπλώνεται, πονάει, χαίρεται, λυγάει, τεντώνεται, δακρύζει και χαμογελάει, ερωτεύεται και θυμώνει, ικετεύει ή φεύγει.

Κι αν αυτό δεν είναι λαϊκό, τότε τι;

Γελάτε, γιατί χανόμαστε!

Το συντομότερο ανέκδοτο των ημερών:

Έλληνας συνταξιούχος παίρνει το λεωφορείο να πάει στο φαρμακείο να εκτελέσει τη συνταγή γιατρού του Ι.Κ.Α.