Στα σύνορα

Αγαπημένε μου Τσιπιρίπο,
Είμαι ένας μικρός και μόνος καουμπόης. Ή, τουλάχιστον έτσι νιώθω. Πορεύομαι επί 13, κοντά στα 14, χρόνια κι έφτασα πια στην Έρημο της Πρώτης Δοκιμασίας. Ξέρεις ποια. Αυτή που βρίσκεται στα σύνορα. Από την άλλη μεριά είναι η Χώρα των Μεγάλων, με τις πόλεις και τα συρματοπλέγματα, τα σιδερένια άλογα που βγάζουν θυμωμένους ατμούς και τους σερίφηδες. Άκουσα ότι οι άνθρωποι εκεί κάνουν το καθετί μια συγκεκριμένη ώρα. Κι αν τους έρθει η όρεξη γι' αυτό το οποιοδήποτε καθετί κάποια άλλη στιγμή, τι κάνουν; Δεν ξέρω. Μη με ρωτάς. Δεν έφτασα ακόμη στη χώρα τους. Ακόμα, άκουσα ότι μιλάνε μεταξύ τους με το "σεις" και με το "σας". Τώρα, πώς το κάνουν αυτό, όταν μπροστά τους είναι μόνο ένας, δεν το καταλαβαίνω. Δεν μπερδεύονται; Τέλος πάντων.
Άφησα πίσω μου τη Χώρα των Μικρών, με τον ήλιο να χαμογελάει πάντα, ακόμη κι όταν παίζει κρυφτό με τα σύννεφα, και τον ουρανό ολόφωτο, ακόμα και τη νύχτα. Μου φαίνεται σαν χτες που απολαμβάναμε μαζί τα μυστηριώδη δάση και τα καταπράσινα λιβάδια, γεμάτα από άπειρα ελεύθερα ζώα και ζωάκια, που υπάρχουν και δεν υπάρχουν, αλλά που όλα μιλούσαν και τα καταλαβαίναμε.
Τώρα, στην Έρημο της Πρώτης Δοκιμασίας βαδίζω μονάχος, απελπιστικά μόνος. Μου λείπουν οι πραγματικές κουβέντες και οι φανταστικοί ήχοι. Μου λείπουν τα χρώματα. Μου λείπεις εσύ. Ξέρω ότι κι εσύ κάπου σ' αυτήν την Έρημο βρίσκεσαι. Μόνο που πρέπει να τη διασχίσεις από άλλο σημείο και με το δικό σου τρόπο. Μου είπαν ότι έτσι γίνεται για όποιον θέλει να περάσει τα σύνορα από τη Χώρα των Μικρών στη Χώρα των Μεγάλων. Αυτό με παρηγορεί καμιά φορά.
Τις περισσότερες φορές όμως, όταν διψάω πολύ για ένα διάλειμμα στη διάρκειας της μέρας ή όταν κρυώνω πολύ από τη μοναξιά της νύχτας, χάνω το κουράγιο μου. Κοιτάζω πίσω μου, τόσο κοντά αλλά και τόσο μακριά μου, τη Χώρα των Μικρών, που τόσο ήθελα ν' αφήσω, και ξαφνικά βλέπω ν' αχνοφαίνονται οι ομορφιές της που τόσα χρόνια δεν έβλεπα. Τότε νιώθω τις δυνάμεις μου να στραγγίζουν. Κάθομαι στις πέτρες, όπου μόνο φίδια και σκορπιοί φωλιάζουν, με το δέρμα μου φουντωμένο και τα ρούχα μου να μικραίνουν συνεχώς. Λέω ότι δεν πάει άλλο, ότι θα τα παρατήσω. Καμιά φορά, μάλιστα, γυρίζω και αρκετή απόσταση πίσω. Μόνο που τα βήματά μου είναι αλλοπρόσαλλα και δεν με βγάζουν εκεί που θέλω. Χάθηκαν όλα τα σημάδια της ανάποδης διαδρομής. Πάει πια, η Χώρα των Μικρών δεν με δέχεται πίσω.
Και ξαναρχίζω την πορεία μου. Να μπορούσα μόνο να σφίξω λίγο παραπάνω τα δόντια, να γίνω λίγο πιο σκληρός στις δυσκολίες και τις κακουχίες! Αυτά τα πισωγυρίσματά μου το μόνο που κάνουν είναι να μακραίνουν την παραμονή μου στην Έρημο της Πρώτης Δοκιμασίας.
Να και κάτι άλλο που δεν καταλαβαίνω, βρε Τσιπιρίπο: Γιατί τη λένε Έρημο της Πρώτης Δοκιμασίας; Όταν πρωτάκουσα γι' αυτήν, νόμιζα ότι θα αντιμετώπιζα για πρώτη φορά μια μεγάλη δοκιμασία. Τώρα ανακαλύπτω ότι τα ονόματα, όπως και όλες οι άλλες λέξεις, μπορεί να λένε ψέματα -γι' αυτό και δεν τις χρησιμοποιώ πολύ, παρά μόνο για τα απαραίτητα. Θέλω να πω ότι η Έρημος της Πρώτης Δοκιμασίας έχει πολλές δοκιμασίες, και μάλιστα συνεχόμενες, απανωτές, αδιάκοπες. Ακόμη κι όταν εξαντλημένος κάθομαι να πάρω μιαν ανάσα, αδελφέ, από την πορεία μου, ακόμα και τότε που τα μάτια μου ανοιχτά μένουν ακίνητα να κοιτούν το κενό, ακόμη και τότε, δοκιμασία περνάω. Κι ας φαίνομαι να μην κάνω τίποτα. Νιώθω ότι κάποιοι, που αόρατοι με παρακολουθούν, με δοκιμάζουν. Δοκιμάζουν να δουν πόσα ακόμη μπορώ ν' αντέξω. Κάθε φορά δε που τα καταφέρνω σε μια δοκιμασία και τα βγάζω πέρα, άλλη μεγαλύτερη ξεφυτρώνει μπροστά μου. Θαρρείς κι αυτοί οι αόρατοι κάποιοι κρίνουν ότι, αφού τα κατάφερα, μπορώ ν' αντέξω και σε άλλες, μεγαλύτερες και χειρότερες δοκιμασίες.
Δεν ξέρω, Τσιπιρίπο μου, αν συμβαίνει και σε σένα, αλλά αρκετές φορές πάλι, πίσω από τους κάκτους της Ερήμου της Πρώτης Δοκιμασίας, εμφανίζονται ξαφνικά κάποιοι Μεγάλοι. Έχω την αίσθηση ότι βρίσκονται συνεχώς κάπου εκεί, γύρω τριγύρω μου. Μόνο που σπάνια τους αντιλαμβάνομαι. Φαίνεται ότι ανήκουν σε κάποιες Επιτροπές Υποδοχής ή Επιλογής -δεν είμαι σίγουρος ποιο από τα δύο- της χώρας τους. Το λέω αυτό, γιατί φορούν ταμπελίτσες με κάτι παράξενα γράμματα που είναι όλο γωνίες: Γ ή Σ ἠ Δ ή Ε.
Στέκονται, με κοιτούν, με παρατηρούν, μου δείχνουν μια δεξιά μια αριστερά, μια πάνω μια κάτω, μια πίσω μια μπρος, μου μιλούν. Όμως δεν καταλαβαίνω γρι. Και, όταν μιλάω σε κάποιους από αυτούς που δείχνουν να έχουν καλές διαθέσεις, με κοιτάνε σα χαζοί. Ούτε αυτοί με καταλαβαίνουν. Δεν μιλάμε την ίδια γλώσσα. Έχω μάθει απέξω τον ήχο από κάποιες εκφράσεις τους, αλλά δεν πιάνω το νόημά τους. Καμιά φορά μάλιστα αρπάζω στις κουβέντες τους κάποιες δικές μας εκφράσεις, αλλά και πάλι δεν βγαίνει νόημα. Ξέρεις, νόμιζα ότι οι Μεγάλοι ήξεραν και καταλάβαιναν περισσότερα από μας. Φαίνεται όμως δυστυχώς ότι ξέχασαν τη γλώσσα των Μικρών, όταν πέρασαν κι αυτοί στον καιρό τους, πολύ παλιά, την Έρημο της Πρώτης Δοκιμασίας. Δεν εξηγείται αλλιώς το πράμα.
Αραιά και πού, σε κάποια όαση στη μέση της Ερήμου της Πρώτης Δοκιμασίας, συναντιέμαι ανέλπιστα με κάποιους από μας, τότε που γνωριζόμασταν στη Χώρα των Μικρών. Βλέπουμε τις αλλαγές ο ένας πάνω στον άλλο, αλλά ποτέ δεν τις σχολιάζουμε. Κάνουμε πως δεν τις βλέπουμε. Όπως κάνουμε πως δεν βλέπουμε και τα ζόρια που περνάει ο καθένας μας. Ξέρουμε ότι είναι πολύ δύσκολο να μιλήσουμε γι' αυτά. Δεν έχουμε και τις κατάλληλες λέξεις. Η γλώσσα των Μικρών δεν τις προσφέρει και τη γλώσσα των Μεγάλων δεν την κατέχουμε. Ανταλλάσσουμε λοιπόν εμπειρίες και πληροφορίες, αλλά τις επεξεργαζόμαστε ο καθένας μόνος του. Οπότε και πάλι άκρη δεν βγαίνει. Τουλάχιστον, ξεχνάμε για λίγο, όσα λεπτά βρεθούμε μαζί, την Έρημό μας. Πολύ γρήγορα όμως ξαναχωρίζουμε για να τραβήξει ο καθένας μας τη δική του μοναχική πορεία με στόχο το πέρασμα των συνόρων.
Δύσκολα τα πράγματα, Τσιπιρίπο μου. Δύσκολα πολύ στην Έρημο της Πρώτης Δοκιμασίας. Πολύ πιο δύσκολα, φοβάμαι, θα είναι στη Χώρα των Μεγάλων.
Ελπίζω να ξανασυναντηθούμε. Έστω στα 18 μας. Άντε, έστω στα 24 μας. Κάτω από τη μεγάλη βελανιδιά. Ν' ακούσουμε μέσα από τις φυλλωσιές της πάλι το ξέφρενο τραγούδι των πουλιών, που τόσο καλά ξέρουμε τα λόγια του, Τσιπιρίπο, εσύ κι εγώ. Κι ας είμαστε πια τότε γέροι. Μόνο να ξανασυναντηθούμε, αδελφέ μου.

Αφιερωμένο στον Γ-21 και τους συνομηλίκους του.

Κατηγορίες και "κατηγορίες"

Από πολύ νωρίς ο Αριστοτέλης επεσήμανε ότι το ανθρώπινο μυαλό λειτουργεί με κατηγορίες. Είναι μια λογική διεργασία, με την οποία η νόησή μας επιχειρεί να ταξινομήσει τις προσλήψεις της, ώστε να τις επεξεργαστεί καλύτερα σε βάθος και πλάτος και παράλληλα να εξοικονομήσει ενέργεια στην προσπάθεια κατάκτησης και αφομοίωσης της γνώσης. Αυτή η κατάταξη των εννοιών σε κατηγορίες μάς επιτρέπει να κάνουμε παρατηρήσεις και επισημάνσεις για ευρείες ομάδες εννοιών.

Όσο όμως περιορίζεται το εύρος των κατηγοριών/ομάδων, τόσο τα γνωρίσματά τους πληθαίνουν, καθώς μεγαλώνει το βάθος τους. Ώσπου φτάνουμε σε πολύ συγκεκριμένες έννοιες (συγκεκριμένα άτομα ή αντικείμενα), οπότε το πλήθος των χαρακτηριστικών τους τις διαφοροποιεί από άλλες αντίστοιχα συγκεκριμένες έννοιες. Με πολύ περιορισμένο αριθμό γνωρισμάτων, λόγου χάρη, θα ορίσουμε ένα πλατύ σύνολο όντων που εντάσσεται στην κατηγορία "άνθρωπος". Αντίθετα τα γνωρίσματα πληθαίνουν και ορίζουν σε μεγαλύτερο βάθος ένα στενότερο σύνολο όντων που συναπαρτίζουν κάποια υποκατηγορία. Για να ορίσουμε δηλαδή την υποκατηγορία "Εσκιμώος", θα πρέπει να επισημάνουμε, εκτός από τα γενικά χαρακτηριστικά του "ανθρώπου", εκείνα τα επιπρόσθετα ιδιαίτερα στοιχεία που διακρίνουν τον "Εσκιμώο" από τον "Βουσμάνο": φυλή, τόπο καταγωγής, τρόπο ζωής, κουλτούρα κ.λπ.
Αυτά τα πολύ απλά πράγματα τα ξεχνάμε, όταν εύκολα διατυπώνουμε τις γενικές μας κρίσεις για διάφορες κατηγορίες/ομάδες: για τους Αμερικανούς, τους Έλληνες, τους Κινέζους, τους λευκούς, τους μαύρους, τους Εβραίους, τους Βουδιστές ή για τους ταξιτζήδες, τους καθηγητές, τους αστυνομικούς, τις κομμώτριες, τους εργολάβους, τους φοιτητές κ.ο.κ. Υποκύπτουμε στην ευκολία της στερεοτυπικής αντιμετώπισης και κατρακυλάμε στο ρατσισμό, όταν διατυπώνουμε κατηγορίες ελαφρά τη καρδία σε βάρος ολόκληρων ομάδων, παραγνωρίζοντας το γεγονός ότι αυτές οι ομάδες συνίστανται από άτομα που, εκτός από τα ομαδικά, έχουν και ατομικά χαρακτηριστικά που τα διαφοροποιούν από άλλα άτομα, ακόμη και της ίδιας κατηγορίας/ομάδας -χώρια που κάθε άτομο μπορεί να εντάσσεται σε πολλές κατηγορίες/ομάδες (τι χειρότερο για μερικούς-μερικούς από το να είσαι γυναίκα, μαύρη, λεσβία, μουσουλμάνα και μετανάστρια;). Ελέγχονται για την ορθότητά τους, επομένως, σε μεγάλο βαθμό οι αβασάνιστες επικρίσεις/κατηγορίες που εκτοξεύονται κατά ομάδων/κατηγοριών.
Αυτό το λογικό σφάλμα παρατηρείται πολύ συχνότερα σε συγκρουσιακές καταστάσεις. Το παρατηρήσαμε έντονα τον περασμένο Δεκέμβρη με τους "κουκουλοφόρους" εξεγερμένους, το βλέπουμε στο σχολιασμό του ολέθρου των Παλαιστινίων στη Γάζα και, δυστυχώς, θα κουτουλάμε συνέχεια πάνω του σε ανάλογες περιστάσεις, όσο δεν φροντίζουμε να διευρύνουμε τους πνευματικούς μας ορίζοντες και να οξύνουμε την κρίση μας.
Οι αριστοτελικές λογικές κατηγορίες διευκολύνουν τη γνωστική μας διαδικασία ταξινομώντας τις γνώσεις μας. Η στρεβλή όμως χρήση τους για τη διατύπωση γενικών κοινωνικών και πολιτικών κρίσεων κατά ομάδων σκάβει απύθμενα χάσματα μεταξύ των ανθρώπων, καθώς οπλίζει με μυωπικό δογματισμό την αντιπαλότητά τους. Όσο δε η στρέβλωση αυτή προωθείται προς μαζική υιοθέτηση, τόσο αποδυναμώνονται η φωνή και η πένα των ολίγων νηφαλίων, που με καθαρή και αμερόληπτη ματιά επιχειρούν να γεφυρώσουν τα χάσματα, ιδιαίτερα σε περιστάσεις έντονης συναισθηματικής φόρτισης.
Το πάθος είναι η γοητευτική κινητήρια δύναμη του ανθρώπου. Το μυαλό του όμως είναι εκείνο που μπορεί να διοχετεύσει αυτή τη δύναμη σε δημιουργικές κατευθύνσεις και θα τα καταφέρει, αν απελευθερωθεί από στεγανές κατηγοριοποιήσεις.
Αυτές τις σκέψεις καταθέτω ως αίτημα παιδείας και πολιτισμού -χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι και το μοναδικό.

Αφιερωμένο σε Μ. Π-Κ. Π.

Στο βυθό ενός μεγάλου πόνου, όπου κυριαρχεί ο ζόφος του αδιέξοδου και η αίσθηση του τέλους αγγίζει τη βεβαιότητα, αχνοφέγγει μια παρηγοριά: η αίσθηση του πόνου, αυτή ακριβώς, αποτελεί ένδειξη ζωής. Εφόσον τα αισθήματα λειτουργούν ακόμη, εφόσον τα συναισθήματα πληγώνουν ακόμη, αυτά τα ίδια υποδεικνύουν ζωή. Όχι κατάλοιπο ζωής, αλλά σπόρο ζωής.
Και όσο μεγαλύτερη είναι η ένταση, όσο μεγαλύτερη είναι η ποικιλία των συναισθημάτων που προκαλούν οι πληγές του βίου, τόσο βαθύτερη είναι η κατάφαση στη ζωή, τόσο πιο πολύπλευρος, τόσο πλουσιότερος είναι ο τρόπος βίωσης της ζωής. Ο πόνος της απώλειας, η απελπισία του αποχωρισμού, η πίκρα της στέρησης, η θλίψη της μοναξιάς, ο θυμός της αδικίας, η ντροπή της αποτυχίας, η απόγνωση της απόρριψης είναι δείγματα της ζωής που γευτήκαμε, αλλά και συνεχίζουμε να διεκδικούμε, γιατί εξακολουθούμε να νιώθουμε τις εκδορές τους.
Είμαστε ακόμη ζωντανοί.

Θα έκανες την ίδια επιλογή;

Έλαβα το ακόλουθο e-mail και, χωρίς σχόλια αλλά με μικρές -γλωσσικές μόνο- παρεμβάσεις, το αναδημοσιεύω:

Έχεις δύο επιλογές... Τι θα έκανες εσύ; Θα διάλεγες, σίγουρα...
Μην ψάξεις για κάτι αστείο σ' αυτό το κείμενο. Δεν υπάρχει. Μα διάβασέ το.
Η ερώτηση είναι: Θα έκανες την ίδια επιλογή;
Σ' ένα δείπνο με στόχο τη συγκέντρωση πόρων για ένα σχολείο για παιδιά με ειδικές ανάγκες, ο πατέρας ενός αυτιστικού παιδιού διηγήθηκε την παρακάτω ιστορία, που δεν θα την ξεχάσει κανείς απ' όσους την άκουσαν εκείνη τη μέρα.
Αφού επαίνεσε το σχολείο και το αφοσιωμένο προσωπικό του, έθεσε ένα ερώτημα: "Όταν δεν παρεμβάλλονται εξωτερικές επιρροές, όλα στη φύση γίνονται τέλεια. Ωστόσο ο γιος μου, ο Shay, δεν μπορεί να μάθει πράγματα όπως τα άλλα παιδιά. Δεν μπορεί να καταλάβει πράγματα όπως τα άλλα παιδιά. Πού είναι η φυσική τάξη των πραγμάτων στο γιο μου;"
Όλοι μέσα στην αίθουσα αναρωτιόνταν σιωπηλοί γεμάτοι απορία. Ο πατέρας συνέχισε: "Όταν ένα παιδί σαν τον Shay, που είναι πνευματικά ανάπηρο, έρχεται στη ζωή, η ευκαιρία να καταλάβεις την αληθινή ανθρώπινη φύση παρουσιάζεται μόνη της στο πώς οι υπόλοιποι άνθρωποι θα συμπεριφερθούν σ' αυτό το παιδί".
Και αφηγήθηκε την ακόλουθη ιστορία:
Ο Shay κι εγώ περνούσαμε έξω από ένα πάρκο όπου κάποια αγόρια, που γνώριζαν τον Shay, έπαιζαν μπέιζμπολ. Ο Shay με ρώτησε: "Μπαμπά, νομίζεις ότι θα μ' αφήσουν να παίξω μαζί τους;" Εγώ ήξερα ότι τα περισσότερα αγόρια δεν θα ήθελαν κάποιον σαν τον Shay στην ομάδα τους. Μα ήξερα, και καταλάβαινα σαν πατέρας, ότι, αν του δινόταν η ευκαιρία να παίξει, θα έπαιρνε μεγάλη χαρά κι επιπλέον ένα αναγκαίο αίσθημα ένταξης, μαζί με κάποια εμπιστοσύνη ότι γινόταν αποδεκτός από τα άλλα παιδιά, παρά την αναπηρία του. Πλησίασα λοιπόν ένα από τα παιδιά και το ρώτησα, χωρίς βέβαια να περιμένω και πολλά, αν ο Shay θα μπορούσε να παίξει μαζί τους. Το αγόρι κοίταξε γύρω του σαν να ζητούσε κάποια υποστήριξη, μα στο τέλος απάντησε: "Χάνουμε με έξι γύρους και το παιχνίδι είναι στον όγδοο γύρο. Γιατί όχι; Μπορεί να παίξει στη δική μας ομάδα και θα προσπαθήσουμε να τον βάλουμε να παίξει στον επόμενο γύρο, να αποκρούσει τις βολές αν το θέλει." Ο Shay πήγε με δυσκολία μέχρι τον πάγκο για να φορέσει την μπλούζα της ομάδας. Τον παρακολουθούσα με μάτια δακρυσμένα και μια θέρμη στην καρδιά μου. Τα αγόρια της ομάδας είδαν τη χαρά μου που τον αποδέχθηκαν στην ομάδα τους. Στο τέλος του όγδοου γύρου η ομάδα του Shay πήρε μερικούς πόντους, αλλά ήθελε ακόμη τρεις για να κερδίσει τον γύρο. Στην αρχή του ένατου γύρου ο Shay έβαλε το γάντι κι έπαιξε δεξιά στο γήπεδο. Αν και οι μπαλιές δεν πήγαιναν προς την κατεύθυνσή του, έδειχνε ενθουσιασμένος, εκδηλώνοντας τη χαρά του, και μόνο για το ότι βρισκόταν εκεί, χτυπώντας τα χεράκια του. Το χαμόγελό του έφτανε μέχρι τα αυτιά του, όταν με κοίταζε που τον χαιρετούσα από την εξέδρα. Προς το τέλος του ένατου γύρου η ομάδα του Shay πήρε κι άλλους πόντους. Με δύο παίκτες έξω και τρεις έξω από τη βάση, οι πιθανότητες να κερδίσει γύρους ήταν κοντά στη βάση και ο Shay ορίστηκε επόμενος για ν' αποκρούσει τις βολές. Σ' αυτό το κρίσιμο σημείο αναρωτήθηκα αν θα αφήσουν τον Shay να δοκιμάσει να αποκρούσει και να χάσουν τις πιθανότητες να κερδίσουν το παιχνίδι. Για μεγάλη μου έκπληξη, τον άφησαν! Όλοι γνώριζαν ότι ήταν αδύνατο να χτυπήσει την μπάλα, τη στιγμή που δεν ήξερε καν να κρατήσει σωστά το ρόπαλο, πόσο μάλλον να πετύχει την μπάλα. Εντούτοις ο Shay πήρε θέση. Ο αντίπαλος παίκτης, που πετάει την μπάλα, αναγνώρισε ότι οι συμπαίκτες του Shay έβαλαν τη νίκη του παιχνιδιού σε δεύτερη μοίρα, για να δώσουν την ευκαιρία σ' αυτό το παιδί να χαρεί αυτήν τη στιγμή. Γι' αυτό και ήρθε πιο κοντά, προσπαθώντας να τον βοηθήσει να τα καταφέρει ρίχνοντας την μπάλα απαλά στον Shay. Στην πρώτη προσπάθεια εκείνος κούνησε αδέξια το ρόπαλο κι αστόχησε. Ο αντίπαλος παίκτης ήρθε λίγα βήματα ακόμη πιο κοντά του, για να του πετάξει ακόμα πιο απαλά την μπάλα. Ο Shay κούνησε πάλι αδέξια το ρόπαλο, μα αυτή τη φορά βρήκε τυχαία την μπάλα, στέλνοντάς την πολύ κοντά, και μάλιστα σε αντίπαλο. Το παιχνίδι τώρα κανονικά θα είχε τελειώσει. Ο αντίπαλος, όμως, σήκωσε την μπάλα και, ενώ θα μπορούσε να την πετάξει στην πρώτη βάση, βγάζοντας τον Shay έξω από το παιχνίδι, την πέταξε επίτηδες πολύ ψηλά, πάνω από το κεφάλι του συμπαίκτη του και μακριά από τους άλλους συμπαίκτες του. Όλοι στην εξέδρα, και από τις δύο ομάδες, άρχισαν να φωνάζουν: "Shay, τρέξε στην πρώτη βάση! Τρέξε! Τρέξε!" Ποτέ στη ζωή του ο Shay δεν έτρεξε τόσο μακριά, μα έφτασε στην πρώτη βάση γεμάτος ενθουσιασμό και με γουρλωμένα από χαρά μάτια κοιτώντας απορημένα και σαστισμένα, να καταλάβει τι άλλο έπρεπε τώρα να κάνει... Η εξέδρα συνέχισε τότε: "Shay, τρέξε στη δεύτερη βάση! Shay, τρέξε! Τρέξε!" Με την ανάσα κομμένη και άτσαλα έτρεξε προς τη δεύτερη βάση. Μέχρι όμως να φτάσει εκεί, ο δεξιός αντίπαλος είχε ήδη πιάσει την μπάλα. Ήταν ο μικρότερος της αντίπαλης ομάδας και είχε πλέον όλη την ευκαιρία να γίνει ο ήρωας της ομάδας του. Θα μπορούσε να πετάξει την μπάλα στον συμπαίκτη της δεύτερης βάσης, οπότε θα έβγαζε έξω τον Shay, μα κατάλαβε τις προθέσεις του συμπαίκτη του που έριχνε τις βολές και την έριξε ψηλά, προς τον συμπαίκτη της τρίτης βάσης. Ο Shay έτρεξε προς την τρίτη βάση σαν ξετρελαμένος, καθώς οι παίκτες της ομάδας του έτρεξαν κι εκείνοι προς τη βάση. Όλοι φωνάζαμε: "Shay! Shay! Shay!" Ο Shay έφτασε στην τρίτη βάση, αλλά με την κρυφή βοήθεια του αντίπαλου παίκτη της τρίτης βάσης, ο οποίος σταμάτησε να τρέχει να προλάβει την μπάλα, για να δείξει στον Shay τη σωστή κατεύθυνση, το πού ήταν η τρίτη βάση, λέγοντάς του: "Από εδώ, από εδώ, Shay..." Καθώς ο Shay πέρασε από την τρίτη, τα αγόρια και των δύο ομάδων και οι θεατές στην εξέδρα ξεσηκώθηκαν φωνάζοντας: "Shay, τρέξε στη βάση ένα τώρα! Τρέξε στη βάση ένα..." Ο Shay έφτασε στη βάση, πάτησε στο βατήρα κερδίζοντας το παιχνίδι και όλοι τον ζητωκραύγασαν σαν τον ήρωα που βοήθησε να νικήσει η ομάδα.
"Εκείνη την ημέρα", συνέχισε με δάκρυα ο πατέρας, "τα αγόρια και των δύο ομάδων και ο κόσμος στην εξέδρα βοήθησαν να φέρουν ένα κομμάτι αληθινής αγάπης και ανθρωπιάς σ' αυτόν τον κόσμο, να δώσουν χαρά σε μια ψυχούλα, που τόσο τη λαχταρούσε και τόσο την είχε ανάγκη.
Ο Shay δεν τα κατάφερε μέχρι το επόμενο καλοκαίρι. Πέθανε εκείνο το χειμώνα, χωρίς όμως να ξεχάσει ποτέ πως ήταν ο 'ήρωας' που με έκανε τόσο χαρούμενο εκείνη την ημέρα και τη χαρά που έδωσε στη μητέρα του, που με δάκρυα αγκάλιασε τον μικρό της ήρωα σαν πήγαμε σπίτι."
Και τώρα, μια υποσημείωση:
Υπάρχουν χιλιάδες ανέκδοτα που στέλνονται μέσω διαδικτύου χωρίς δεύτερη σκέψη. Μα, όταν πρόκειται για ιστορίες που έχουν να κάνουν με επιλογές ζωής, οι άνθρωποι διστάζουν. Το ακατέργαστο, το χυδαίο, και συχνά άσεμνο, περνάει ελεύθερα μέσω του κυβερνοχώρου, αλλά η δημόσια συζήτηση για την ευπρέπεια πάρα πολύ συχνά πνίγεται, ακόμη και στα σχολεία ή και στους εργασιακούς μας χώρους.
Αν σκέφτεσαι να προωθήσεις αυτό το κείμενο, πιθανότατα θα κάνεις επιλογή των ατόμων, στα οποία θα το στείλεις. Θεωρώ προσωπικά πως ανήκω στα άτομα που πιστεύουν πως μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Όλοι έχουμε χιλιάδες ευκαιρίες στην καθημερινή μας ζωή να καταλάβουμε τη φυσική τάξη των πραγμάτων. Τόσες πολλές, φαινομενικά τετριμμένες, αλληλεπιδράσεις μεταξύ ανθρώπων μάς δίνουν επιλογή:
Μεταδίδουμε ένα σπινθήρα αγάπης και ανθρωπιάς;
Ή παραβλέπουμε κάθε ευκαιρία, αφήνοντας αυτόν τον κόσμο πιο κρύο;
Ένας σοφός είπε κάποτε: "Κάθε κοινωνία κρίνεται από το πώς μεταχειρίζεται τα πιο αδύναμα μέλη της."
Τώρα έχεις δυο επιλογές για το κείμενο που διάβασες:
Διαγραφή, δηλαδή δεν του δίνεις σημασία, ή
Προώθηση, δηλαδή το αναδημοσιεύεις
Να έχεις μια χαρούμενη μέρα! Να έχεις μια "Shay day!"
Κάνε το σωστό: προώθησέ το. Δώσε μια ακόμη μικρή ελπίδα στο να καλυτερέψει ο κόσμος μας, να γίνει πιο ανθρώπινος, πιο συμπονετικός, πιο αγνός.
Και... Χαμογέλα!!! ... Μας παρακολουθούν παιδιά...

εγώ - εμείς

Θέλω να ανήκω, αλλά θέλω και να ξεχωρίζω.
Θέλω να είμαι μέλος ομάδων με κοινό παρονομαστή τις προτιμήσεις μας σε βιβλία, ταινίες, μουσική, θέατρο, επαγγελματική πρακτική, ελεύθερες ασχολίες, κοινωνικές και πολιτικές αντιλήψεις, κι ας μη συμπίπτουν αυτές οι ομάδες μεταξύ τους. Με παρηγορεί η ιδέα του "εμείς".
Παράλληλα, όμως, δεν μου αρέσει να παίρνω ομαδικά SMS ή e-mail. Έχω προσωπική διεύθυνση και τηλέφωνο και η απάντησή μου στην όποια επικοινωνία είναι έκφραση προσωπική. Βάζω τη δική μου υπογραφή όπως, όταν μιλάω, εκφράζω τον εαυτό μου. Με στυλώνει η ιδέα του "εγώ".
Οι ιδιότητες και τα χαρακτηριστικά μου (τα "ονόματα επίθετά" μου) είναι το "εμείς" μου. Η ύπαρξή μου (το "όνομα ουσιαστικό" μου) είναι το "εγώ" μου.
Διεκδικώ και τα δύο, γιατί είναι τα ονόματά μου.
[Με αφορμή τις ευχές των ημερών]
Ευχή μου: Μια καλύτερη χρονιά για όλους και όλες!

Γλώσσα και ζωή

Χρόνος κενός. Μυαλό ακίνητο. Ψυχή άδεια. Χέρια άεργα.
Κι όμως. Διαρκές είναι το παράπονο ότι ο χρόνος δεν φτάνει για να κάνει όσα θέλει. Πάρα πολύ συ­χνά το μυαλό, σαν την ακρίδα, πηδάει από ιδέα σε ιδέα κι από στόχο σε στόχο· καμιά φορά, μάλιστα, προ­χωρεί και σε κατάστρωση σχεδίων. Τις πιο πολλές φορές, βέβαια, είναι η ψυχή που ξεχειλίζει από τον πόνο, τη χαρά, τη μοναξιά, το κέφι, το θυμό, τον ενθουσιασμό, τη συμπόνια, τον έρωτα, την αισιοδοξία και την απόγνωση. Ωστόσο, μόνο σε ακραίες στιγμές τα χέρια εγκαταλείπουν την αεργία τους κι επιχει­ρούν ν’ ανοίξουν διέξοδο σ’ όλα αυτά πιά­νοντας μολύβι και χαρτί. Άλλη μια μορφή υπεκφυγής δηλαδή.
Και μετά; Όλη η ενέργεια εξαντλείται στην προκρούστεια διαδικασία της γλωσσικής απόδοσης. Εντυπώσεις, νο­ήματα, σκέψεις, αισθήματα και συναισθήματα, βιώματα, επιθυμίες και όνειρα, για να γίνουν συ­γκεκριμένα, πετσο­κόβονται ή ξεχειλώνουν προ­σπαθώντας να χωρέσουν σε γλωσσικά σημεία, φτωχά ή μεγαλόσχημα –εκφυλισμένα και ξεφτισμένα, πάντως, από την πολλή χρήση και τη στρέβλωση (ση­μειωτέον: τα “μεταλλαγμένα” είναι ο trendy όρος της εποχής!). Πόσος μάταιος μόχθος καταβάλλεται για να πραγματοποιηθεί ο μετασχηματισμός όλων αυτών σε λέξεις, το μασκάρεμά τους σε εικό­νες (τι άλλο είναι η γραφή; χαρακτική είναι) και ήχους (κουβέντες: ἔπεα πτερόεντα) που εξαπολύονται ως message in a bottle, με την a priori πικρή επί­γνωση ότι το σημασιολογικό τους φορτίο έχει αλλοιωθεί σαν από μούχλα –ουδεμία ευθύνη, επομένως, φέρουν οι πιθανοί και συμπτωματικοί, εδώ που τα λέμε, δέκτες.
Αποτέλεσμα; Επί της ουσίας, κανένα! Γιατί όλα αυτά δεν είναι παρά μία απόπειρα λε­κτικής αναπαραγωγής, και μάλιστα αποτυχημένη. Ένας μηρυκασμός. Μια ελλιπής γλωσσική αναπαρά­σταση του βιωματικού, του θυμοειδούς και του φαντασιακού. Ένα προσωπικό θέατρο σκιών, δηλαδή. Μία ατέρμονη σκιαμαχία που καμία σχέση δεν έχει με την πραγματικότητα. Εφόσον η γλώσσα λειτουργεί ως πα­ραμορφωτικός καθρέ­φτης, το απότοκο της προσπάθειας δεν μπορεί να αποδώσει ούτε την εσωτερική πραγματι­κότητα, που έχει να κάνει με την αυτόνομη οντότητα, αλλά ούτε και την εξωτερική πραγ­ματικότητα, που ορίζεται από τις σχέσεις με τους άλ­λους, την αλληλεπίδραση μεταξύ των ανθρώπων. Αυτό που, σε τελευταία ανάλυση, κάποιοι ονομάζουν ζωή θέλοντας να τη διακρίνουν από την απλή ύπαρξη.
…Και η ζωή να κυλάει φευγαλέα από την άκρη του ματιού σαν το δάκρυ που δρα­πετεύει ανεπίγνωστα μέσα στον ύπνο· και το πρωί γεννάει το ερώτημα: γιατί είναι υγρό το μα­ξιλάρι;

Γειτονιές ή Κέντρο;

Το άκουσα και το διάβασα αυτές τις καπνισμένες μέρες αρκετές φορές να σχολιάζεται εν συγχύσει. Ότι δηλαδή είναι περισσότερο κατακριτέα η καταστροφή του κέντρου της ελληνικής πρωτεύουσας από τις καταστροφές που είχαν προκαλέσει οι εξεγερμένοι νέοι των βορείων (υποβαθμισμένων) προαστίων του Παρισιού. Δεν το καταλαβαίνω όμως.

Αν οι καταστροφές που έγιναν στο Σύνταγμα ή στην Ακαδημίας ή στη Σκουφά, δεν είχαν γίνει εκεί, αλλά κάπου στο Αιγάλεω ή/και το Χαϊδάρι ή/και την Κυψέλη ή/και το Κερατσίνι ή/και την Πλατεία Κολιάτσου ή/και το Πέραμα, τότε θα ενοχλούσαν λιγότερο;

Ή μήπως θα βόλευαν αυτές οι περιοχές μια εύκολη ερμηνεία του ξεσπάσματος, η οποία θα βασιζόταν μόνο στην οικονομική διαστρωμάτωση; Μήπως επιπλέον εκεί θα μπορούσαν πιο εύκολα να εμπλέξουν, ίσως, και τους μετανάστες; (Είδαμε πόσο εύκολα εστίασαν κάποιοι τις περιγραφές και τις αναλύσεις τους στη συμμετοχή των "αλλοδαπών" στο πλιάτσικο. Καμία αναφορά στην επίσημη "μεταναστευτική" πολιτική που διαμορφώνει και την οικονομική τους εξαθλίωση.)

Ή μήπως θα μπορούσαν σ' εκείνες τις γειτονιές πιο εύκολα να "κουκουλωθούν" (λέξη του συρμού, πια) τα επεισόδια, η ένταση και η έκτασή τους;

Φοβάμαι ότι περισσότερο κυριάρχησε ο φόβος μήπως χαλάσει η τουριστική βιτρίνα μας, η μόστρα μας. Γιατί τότε, αλίμονό μας! Τόσα χρόνια που το εκπαιδευτικό μας σύστημα ετοιμάζει ατελείωτες φουρνιές από ανειδίκευτα γκαρσόνια και καμαριέρες, που άλλα επαγγέλματα ήθελαν να ασκήσουν, θα πάνε χαμένα. Πού θα κρύβουμε τώρα τις στρατιές των ανέργων μας; Και τι θα πουλάμε;